و وضو و غسل صحيح است و اگر يقين كند كه قبل از وضو و غسل در آن موضع بوده و شك هم بعد از فراغ از وضو يا غسل بوده نظر بعموم أخبار صحيحه و غير صحيحه مستفيضه كه هر كه از عملى خارج شد شك او اعتبار ندارد و بنا را بر كردن آن گذارد ظاهر آن است كه وضو و غسل او صحيح است و شك او معتبر نيست و ليكن نظر به اين كه احتمال مىرود كه مراد شك در اصل فعلى باشد كه از آن خارج شده نه مثل ما نحن فيه كه در اثناء عمل هم اگر آن چيز را مىديد باز موجب شك در وصول آب به بشره مىشد احوط آن است كه عمل را دوباره بكند و اگر اين شك در ابتدا به هم رسد يعنى وقتى مىخواهد عضو را بشويد آن چيز را ببيند و شك كند كه آيا آب به زير آن مىرسد يا نه البته بايد آن را رفع كند . والله العالم . ( 70 ) س 70 : و عرض ديگر اين است كه بيخهاى ميان ناف كه بر فرض برهنه بودن در مجلس تخاطب نمايان نيست آيا در وقت غسل آب به آنها رسانيدن واجب است يا خير ؟ ( 71 ) س 71 : وبندگان عالى در رساله فرموده اند : « كه بهتر آن است كه در وقت غسل كردن ، غاسل گردن خود را با سر بشويد وهم با ساير بدن وناف وعورتين را هم با طرف راست وهم با طرف چپ ، اگر چه ظاهر آن است با يك طرف هم شستن كافى باشد » . اولًا بفرماييد كه مراد از ساير بدن كه شستن گردن با آن بهتر است كدام است تنها طرف راست يا طرف چپ يا هر دو . وثانياً مراد از شستن با ساير بدن يا نسبت به گردن و يا طرفين و يا نسبت به عورتين وناف بعنوان كليّت است يعنى همه گردن را مثلًا يك دفعه با طرف راست بشويد و يك دفعه ديگر با طرف چپ وهكذا عورتين وناف ، يا مراد به شستن به طريق تنصيف است يعنى نصف ناف را مثلًا با طرف راست و نصف ديگر را با طرف چپ بشويد وعلى هذا القياس